1. Ana Sayfa
  2. Diğer
  3. Çocuklarda Yalan Söyleme Alışkanlığının Sebepleri

Çocuklarda Yalan Söyleme Alışkanlığının Sebepleri

Çocukların yalan söyleme alışkanlığı kazanmalarının nedenleri genel olarak çocuğun gerçekle hayali ayırt edememesinden kaynaklanır. Soyut kavramları algılamayan 3 ile 7 yaş aralığındaki çocuklar çeşitli nedenlerle yalan söyleme eğiliminde olurlar.

cocuklarda-yalan-soyleme-aliskanligi

Çocukların yalan söyleme alışkanlığı kazanmalarının nedenleri genel olarak çocuğun gerçekle hayali ayırt edememesinden kaynaklanır. Soyut kavramları algılamayan 3 ile 7 yaş aralığındaki çocuklar çeşitli nedenlerle yalan söyleme eğiliminde olurlar.

Çocuklar Neden Yalan Söyler?

Çocukların yalan söyleme alışkanlığı aşağıdaki nedenlerle açıklanabilir:

  • Kendini korumaya çalışma
  • Hayal gücünün fazla gelişmiş olması
  • Ebeveyni model alma
  • Sevilmediğini hissettiğinde ilgi çekmeye çalışma
  • Savunma mekanizması
  • Patolojik yalanlara alışma

Çocuk eğer üzerine çok gelindiğini hissederse, bir tehdit algılarsa kendini korumaya yönelik yalanlar söylemeye başlar. Çocuk hatalı davranışlarda bulunduğunda sert tepkiler alıyorsa bu nedenle yalan söylemeye eğilimli olur.

Özellikle 3 – 6 yaş aralığında çocuğun hayal gücü çok gelişkin olur. Bu hayalleri birilerine anlatmaya ihtiyaç duyar. Gerçeği ayırt edebilme yetisi olmadığından bu hayalleri gerçekmiş gibi anlatabilir. Ama tabi ki bu kandırmaya yönelik kötü bir davranış olarak algılanmamalıdır. Uydurmanın ve abartmanın çok olduğu yalanlar da söyleyebilir. Bu durumda çocuğun hayal gücünün genişliğini anlamaya yönelik araştırmalar yapılmalıdır.

Çocuklar genellikle yalan söyleme alışkanlıklarını ebeveynlerinden görerek öğrenirler. Anne babasının yalan söylediğini gören bir çocuk bunun işe yaradığını gördükçe yalan söylemeye eğilimli bir hale gelir.

Sosyal ortamında kendini değersiz hisseden çocuk sevilmediğini düşünebilir. Bu sorunu ortadan kaldırmak için de annesine, babasına, öğretmenine, arkadaşlarına sıkça yalan söyler. Bu yalanlarla ilgi çektiğini düşünür ve kendini sevdirmeye çalışır.

Eğer bir hata yaptıysa ve bununla yüzleşmek çocuk için zorsa savunma mekanizması olarak yalana başvurur. Bununla birlikte yaptığı şeyleri başkalarıyla paylaştığında aldığı sert tepkiler de yalan söylemesine neden olabilir.

Çocuk, gerçekten var olmayan şeylere çevresindeki kişilerin inandığını görünce patolojik olarak yalan söyleme alışkanlığı kazanır. İnandırma gücü çok yüksek olan patolojik yalanlar çocuğun bencilce bir sonuca ulaşmasını sağlar.

Çocuğun Yalan Söylemesi Nasıl Önlenir?

Çocuğun yalan söylemesini engellemek için ebeveynlere büyük görev düşmektedir. Bunun için aşağıda verilen hususlara dikkat etmek gerekir:

  • İyi bir model olabilmek
  • Soğukkanlı kalabilmek
  • Doğru soru şeklini bulmak
  • Özgüvenini artırmaya çalışmak
  • Çocuğu kendi yalanlarına ortak etmemek
  • Çocuğun nelerden kaçındığını anlamaya çalışmak
  • Çocuğa güvendiğini hissettirmek
  • Çocuğu dinlemek
  • Başkalarıyla sürekli kıyas yapmamak
  • Ona güven vermek
  • Başarılarını takdir etmek
  • Tutarlı davranmak
  • Sık sık ceza vermemek
  • Baskıcı bir yapıdan kaçınmak

Yukarıda belirtildiği gibi genel olarak çocuğun yetişmesine pozitif etki edecek şeylere önem verilmelidir. Bu hususlara dikkat etmek yalnızca çocuğunuzun yalan söyleme alışkanlığından vazgeçmesine değil; sağlıklı bir şekilde büyümesine de faydalı olur.

Yalan Söyleyen Çocuğa Nasıl Davranmak Gerekir?

Çocuk yalan söylediğinde ona yaklaşım çok dikkatli, soğukkanlı ve anlayışlı olmalıdır. Yalan söylediği görülen çocukla iletişim kurarken şunlara dikkat edilmelidir:

  • Mükemmeliyetçi olmamak
  • Baskıcı ve tehditkar olmamak
  • İlgili olmak
  • Özgüven kazanmasını sağlamak
  • Yalan sırdaşlığı yapmamak
  • Polis gibi sorgulamamak
  • Kesinlikle şiddete başvurmamak
  • Çocuğa güvenmek ve güven vermek
  • Özel ve mahrem alanına saygı duymak
  • Her negatiflikte suçlu aramamak

Çocuklarda Yalan Türleri Nelerdir?

Çocukların söylediği yalanların çeşitleri aşağıda verilmiştir:

  • Hayal ürünü yalanlar: 3 – 5 yaş aralığında sıkça görülür. Gerçekle hayali ayırt edememe sonucu, dikkat çekmeye çalışma gibi nedenlerle çocuklar bu yalanlara başvurabilir.
  • İhtiyaç gidermeye yönelik yalanlar: 3 – 5 yaş aralığında sık sık görülür. İlgi görmek isteyen, duygu sömürüsü yapan çocuklar bu tür yalanlar söyleyebilir.
  • Örnek alınan yalanlar: Ebeveyninin kendi önceliği için yalan söylediğini gören çocuk bunu işe yarar ve doğru olarak algılayabilir. Bu nedenle yalan söyleyebilir.
  • Sosyal yalanlar: Sosyal alandaki sorumluluklarını kısa bir süreliğine ertelemek veya reddetmek isteyen çocuklar çözümü yalan söyleyerek bulurlar.
  • Patolojik yalanlar: Çocuğun rahatsız olduğu durumları reddetmesi sonucu var olan şeyleri olmamış gibi veya olmayan şeyleri olmuş gibi anlatmasıdır.
  • Kendini korumaya yönelik yalanlar: Yaptığı bir yanlışı söylediğinde aşırı tepki alacağını düşünen çocuk kendilerini güvene almak için yalan söyleyebilirler.
  • Hayranlık verici yalanlar: Çevresindeki kişilerden ilgi görmek, onların saygısını kazanmak için çocuk kendini yüceltici bir şekilde yalan söyleyebilir.
  • Alışkanlık sonucu oluşmuş yalanlar: Gerçek ile hayalin ayrımını yapabilen çocuklar yalan söyleme alışkanlığı kazanmışlarsa nedensiz yere yalan söylemeye devam ederler.

Çocukların Yalan Söylemesine Etki Eden Faktörler Nelerdir?

Çocuğun yalan söylemesinde etkili olan faktörler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Korktuğu sırada korunmak
  • Kaygıdan kurtulmak
  • Sosyal olarak kabul edilmek
  • Yasaklardan kurtulmak
  • İstediği bir şeyi yaptırmaya çalışmak
  • Yalan söyleyen bir çevresi olması
  • İlgi ve sevgi yetersizliği
  • Kıskançlık
  • Özlem
  • Cezadan kaçınmak

Yalan söyleme eğilimi yüksek olan çocuklar yukarıdaki faktörlere bağlı olarak bu alışkanlığı kazanabilir. Bu nedenle bu faktörleri ortadan kaldırmak çocuğun yalan söylemesini önlemek için oldukça etkilidir.

Çocuğun Yalancı Olmaması İçin Ebeveynler Ne Yapmalıdır?

Yalan söyleyen bir çocuk yetiştirmemek için ebeveynler genel olarak çocuk yetiştirme metotlarını gözden geçirmelidir. Bu tek taraftan ilerleyecek bir şey değildir. Aşağıdaki konulara özen gösteren ailelerin çocukları yalan söyleme eğilimi göstermez:

  • Ailenin çocukla açık ve yalansız bir iletişim kurması gerekir. Böylece çocuk yalan olmayan bir ortamda büyür ve anne babasını rol model aldığından onlar gibi olmaya çalışır.
  • Çocuğun yalan söylemesine olanak verecek durumlar oluşturulmamalıdır. Bu durumlar fark edildiğinde hemen ortadan kaldırılmalıdır.
  • Ebeveynler çelişkili davranmamalı; söyledikleriyle yaptıkları birbirine uymalıdır.
  • Çocuktan yeteneklerinin üstünde şeyler beklenmemelidir.
  • Diğer çocuklarla veya kardeşiyle kıyaslanmamalıdır.
  • Otoriter ve baskıcı olunmamalı, tehdit edici konuşulmamalıdır.
  • Çocuğun ailesiyle rahat ve açık bir şekilde iletişim kurması sağlanmalıdır.
  • Olumlu davranışları tebrik edilmeli ve ödüllendirilmelidir.
  • İlgi ve sevgi yeterli olmalıdır.
  • Onaylanmayı beklediğinde onaylanmalıdır.
  • Yalancı olarak etiketlenmemelidir.

Neden 7 Yaşına Kadar Çocuk Sık Yalan Söyler?

1 – 7 yaş aralığında çocuğun çok yalan söylemesinin nedeni bu yaş aralığında gerçek ve hayalin birbirinden ayırt edilememesidir. Çocuk hayal gücündeki şeyleri birine anlatmaya ihtiyaç duyar; çünkü bu şekilde kendini tatmin eder. Hayal dünyasındaki şeylerin gerçek hayatta karşılık alamayacağını bilemeyen çocuk bunu fark etmeden yaşanmamış şeyleri yaşanmış gibi anlatabilir. Bu durumda eğer ebeveynlerinden, öğretmeninden yalana inanma tepkisi alıyorsa daha sık yalan söylemeye başlar.

Bu noktada ebeveynlerin öğretmenlerin yapması gereken şey çocuğa doğru bir üslupla yaklaşıp doğru sorular sormaya çalışmaktır. Yalanlarına inanılmadığını gören çocuk zamanla bu alışkanlığından vazgeçecektir.

Bilişsel Gelişim Açısından Çocuklarda Yalan Söylemek Nasıl Değerlendirilir?

Yalan söyleyen çocuklara bilişsel gelişim açısından bakıldığında bilişsel gelişimi sağlıklı giden çocuklarda çok erken yaşlarda yalanın başladığı ortaya çıkmıştır. Küçük çocuklar yalan söylemeyi ahlaki açıdan yanlış bir durum olarak görmez; çünkü henüz ahlaki muhakeme yapabilecek erişkinliğe sahip değildirler. Bu nedenle onların yalanları masumane görülmelidir.

Zihin kuramına göre, çocuğun karşısındaki kişinin isteklerini ve inanışlarını algılayabilmesi için yalan söylemesi normaldir. Yapacağı işlerin önünü görmeye çalışması ve oluşacak olumsuz sonuçları önlemek için de yalan söyleme eğiliminde olabilir. Yani aslında çocuğun bilişsel olarak gelişebilmesi için yalan söylemesi normal olarak görülür. Tabi ki yalanın yanlış olduğu öğretilmelidir. Fakat yalan söyleyen çocukların uzun vadede farklı olumlu özelliklere sahip olacakları da unutulmamalıdır. Bu nedenle yalan söylediği görülen çocuğa aşırı tepki verilmemelidir.

Yorum Yap
Yazıya Tepkinizi Verin

Yazar Hakkında

Bilgisayarla 2001 yılında tanıştım. O günden beri peşini hiç bırakmadım. 2005 yılında ilk web sitemi kurdum ve o saatten sonra bu sanal dünyadan hiç kopmak istemedim. Kimya Mühendisi olmama rağmen meslek hayatımda Bilgisayarı seçtim. Bundan sonra da hayatımda hep Bilgisayar olacak. Şimdiki hedefim SEO uzmanı olmak.

Yorum Yap